Идентитетот на епскиот херој

  • Кристина Димовска Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје

Abstract

Иницијалната замиÑла на иÑтражувачкиот труд поаѓа од Ñериозната амбиција за теориÑко-терминолошко определување, дешифрирање, до-објаÑнување (или разјаÑнување) на теориÑко-жанровÑките (и интержанровÑки) нијанÑи помеѓу поÑловицата, макÑимата и провербијалниот иÑказ, како паремиолошки форми. Во теоријата и литературата што Ñе занимаваат Ñо паремиолошки прашања, не Ñекогаш Ñе прави концизна и јаÑна диÑтинкција помеѓу поÑловицата (чеÑто пати погрешно Ñметана за Ñиноним или еквивалент на поговорката) и макÑимата, што резултираше не Ñамо Ñо неплодородна терминолошка конфузија, туку и Ñо Ñемантички диÑперзиран вокабулар, кој пак, ÑледÑтвено, имаше контра ефект во конечното разрешување на вечната дилема за дефинирање и ÑиÑтематизација на овие паремиолошки форми. Обемот на иÑтражувањето не дозволува доÑтигнување до Ñтадиум на финале за ова Ñпорно прашање, затоа што неговата примарна цел е теориÑко разлачување на поÑловицата, провербијалниот иÑказ и макÑимата на фонот на херојÑката епика, од аÑпект на нивниот ÑтатуÑ, улога (функции, ÑвојÑтва) во Ñликањето на идентитетот на епÑкиот херој. ИÑтражувањето Ñодржи: уводен дел, во кој Ñе образложува поттикот за еден ваков научно-иÑтражувачки поход; прв дел, поÑветен на теориÑко-терминолошко разлачување на макÑимата и поÑловицата; втор дел, каде што прагматично Ñе реферира кон типични примери земени од херојÑката епика (Ñо примарен акцент на англоÑакÑонÑкиот еп Беовулф и на германÑкиот еп ПеÑна за Ðибелунзите); заклучен дел, во којшто Ñе Ñумираат изложените Ñтавови, и Ñелектирана библиографија, без којашто иÑтражувањето не би ја имало Ñвојата заокружена форма. Со вака оÑмиÑлена Ñтруктура, иÑтражувачкиот труд Ñтреми да покаже дека паремиолошките форми (провербијалниот иÑказ и макÑимата) Ñе приÑутни во херојÑката епика, но тие Ñе Ñтилизирани, еÑтетизирани, „Ñупер-видови“, наменети за образован читател, а не за необразован Ñлушател. За поÑтигнување макÑимални ефекти, иÑтражувачкиот труд ползува плуралиÑтичка методологија, Ñо акцент на Ñпецифичните методи од потеÑното поле на иÑтражувањето, какви што Ñе методите на компаративно и на интертекÑтуално проучување, како и методот на Ñ‚.н. „провербијален перформанÑ“ (Пол Кавил), оÑобено значаен за криÑтализирање на провербијалниот иÑказ и макÑимата како меѓуÑебно поврзани, но ÑуштинÑки Ñамодоволни и незавиÑни паремиолошки форми. Заклучокот на иÑтражувачкиот труд е двоÑтран; прво, тој треба да упати на потребата од реевалуација на терминолошкиот вокабулар Ñо којшто Ñе оперира при опÑервациите и елаборирањата на прашања и теми од компаративната паремиологија; второ, тој треба да покаже дали е оÑнован Ñомнежот за улогата на паремиолошките форми како Ñовршено ефективни илуÑтратори, во компреÑирана форма, на херојÑкиот идентитет како погоден за подражавање.

References

[1] Алексоски, Тодор. Зборовите се забораваат, напишаното останува: македонски поговорки, мудрости и изреки. Прилеп: Друштво за наука и уметност, том I, 2010.
[2] Анчевски, Зоран. За традицијата (врз творечкиот опит на Т. С. Елиот и Блаже Конески). Скопје: Магор, 2007.
[3] Бојаџиевска, Маја. „Јунак“. Поимник на книжевната теорија. Ур. Ката Ќулавкова. Скопје: МАНУ, (2007): 240-241.
[4] Величковски, Боне. Заемните влијанија меѓу македонските народни пословици и поговорки и пословиците и поговорките на другите балкански народи. [Докторска дисертација]. Скопје: Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, 1999.
[5] Михајловски, Драги (преп.) Беовулф. Скопје: Конгресен сервисен центар Макавеј, 2013.
[6] Пермяков, Г. Л. Од поговорки до сказки (Заметки по общей теории клише). Москва: Академия наук СССР, Институт востоковедения, 1970.
[7] Стојановиќ Лафазановска, Лидија. Homo initiatus; феноменот на иницијацијата во македонската народна книжевност. Скопје: Институт за фолклор „Марко Цепенков“, 2001.
[8] Толковен речник на македонскиот јазик. Том IV. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, 2008.
[9] Толстая, Светлана. „Антитеза и антонимия (на материале сербских пословиц)“. Јужнословенски филолог, LXIV, (2008): 497–507.
[10] Томовски, Душан (преп). Песна за Нибелунзите. Скопје: Мисла, 1979.
[11] Ќулавкова, Катица. Потход и исход: начела и дела. Скопје: Култура, 1996.
[12] ________. „Фразеологизам“. Поимник на книжевната теорија. Ур. Ката Ќулавкова. Скопје: МАНУ, (2007): 587.

ЛАТИНИЧНИ ИЗДАНИЈА

[1] Cavill, Paul. Maxims in Old English Poetry. [Doctoral thesis]. University of Nottingham, 1996.
[2] Čubelić, Tvrtko. Povijest i historija usmene narodne književnosti: historijske i literarno-teorijske osnove te genološki aspekti – analitičko-sintetički pogledi. Zagreb, [s.n.], 1988.
[3] Jolles, André. Jednostavni oblici. Zagreb: Matica Hrvatska, 1978.
[4] Miller, Dean A. The Epic Hero. The John Hopkins University Press, 2000.
[5] Monnin, Pierre. “Namings for the hero and the structure of Beowulf”. SPELL: Swiss papers in English language and literature, 3 (1987): 111-121.
[6] Peković, Slobodanka. “Poslovica”. Rečnik književnih termina. Ed. Dragiša Živković. Banja Luka: Romanov, (1991): 626-628.
[7] Pogačnik, Jože. “Aforizam”. Rečnik književnih termina. Ed. Dragiša Živković. Banja Luka: Romanov, (1991): 3-4.
[8] Renoir, Alain. Introduction. A Readable Beowulf: The Old English Epic Newly Translated. Carbondale and Edwardsville: Southern Illinois University Press, 1982.
[9] Sikimić, Biljana. Etimologija i male folklorne forme. Beograd: Institut za srpski jezik SANU, 1996.
[10] Tolkien, J. R. R. (trans.) Beowulf. Ed. Christopher Tolkien. Harper Collins Publishers, 2014 [1926].
[11] Williams, Blanche Colton. Gnomic poetry in Anglo-Saxon. New York: Columbia University Press, 1914.
„Култура/Culture“ No. 14/2016
Published
2016-10-01
How to Cite
Димовска, Кристина. Идентитетот на епÑкиот херој. Култура/Culture, [S.l.], v. 6, n. 14, p. 173-182, oct. 2016. ISSN 1857-7725. Available at: <http://journals.cultcenter.net/index.php/culture/article/view/281>. Date accessed: 11 feb. 2026.
Citation Formats
Issue
Vol 6 No 14 (2016): Култура / Culture
Section
Macedonian Articles

Authors who publish with this journal agree to the following terms:

  • Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
  • Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
  • Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).

 

Creative Commons License
Култура/Culture by MI-AN is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.