„Суштествува ли македонска архитектура?“ -архитектонската мисла на Живко Поповски

  • Анета Христова-Поповска Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје

Abstract

Долгогодишната апатија во градењето на теоретÑки Ñтав по чувÑтвителните прашања во архитектонÑката наука на миÑловниот хоризонт на македонÑката архитектура го оÑтави отворено прашањето за нејзиното „ÑуштеÑтвување“, коешто уште далечната 1982 година архитектот Живко ПоповÑки го упати на архитектонÑката фела, отворајќи го како комплекÑен теоретÑки и културолошки проблем Ñо намера да го поттикне креативниот Ð¸Ð¼Ð¿ÑƒÐ»Ñ Ð²Ð¾ градењето на автохтон архитектонÑки јазик како отпор кон влијанијата и трендовите на глобалниот mainstream и како барање за еден вид на ÑамоÑвеÑен конÑÐµÐ½Ð·ÑƒÑ Ð·Ð° тоа, како во нештата коишто Ñе претÑтавуваат како ултимативни вредноÑти, да Ñе пронајдат елементите на изворноÑÑ‚? ДенеÑ, ова прашање длабоко ја разнишува македонÑката архитектонÑка Ñамодоверба и не Ñамо што го дерогира нејзиниот идентитетÑки предзнак, туку го компромитира Ñамото промиÑлување на архитектурата како интелектуална диÑциплина. Затоа апелите, критиките и жеÑтоките раÑправи на овој единÑтвен архитектонÑки „урбан артикулатор“ кој повеќе од четири децении жеÑтоко и беÑкомпромиÑно ја бранеше архитектурата, Ñтануваат повторно актуелни и Ñамобитни, поÑледни и ултимативни шанÑи за враќање на интелектуалната и креативна архитектонÑка автономија на овие проÑтори. Од позиција на архитектонÑки rearguard во овој текÑÑ‚ ги актуелизираме архитектонÑките Ñтавови на архитектот Живко ПоповÑки, обидувајќи Ñе, преку неговиот индивидуален отпор кон хомогенизацијата на маÑовната култура и неговиот изворен Ð¿Ñ€Ð¸Ð´Ð¾Ð½ÐµÑ Ð·Ð° афирмација на македонÑката архитектура во градењето на урбаната култура, да проникнеме во духот на автентичниот урбан активизам кај наÑ.

References

[1] Ж. Поповски, „Суштествува ли македонска архитектура“, во А: Година 1, Бр.1 (1983): 19.
[2] C. Jenks, Modern Movements in Architecture. Penguin Books Ltd., Harmondsworth, Middlesex, England, 1973.
[3] F. Vukić, “Urban architecture” / “O urbanoj arhitekturi”: Velimir Neidhardt : urban architecture / Arhitektura grada. Neidhardt arhitekti, Meandar, Zagreb. (2001): 7.
[4] J. B. Bakema, “Architecturbanism – Total Urbanisation – Labour Union Controlled Society” in: Bakema, J. B., Thoughts About Architecture, Academy Editions, London, St. Martin’s Press, New York (1981): 139.
[5] IBID.
[6] C. Norberg-Schulz, Existence, Space, Architecture. Studio Vista Ltd., London, 1971.
[7] J. B. Bakema, “Architecturbanism – Total Urbanisation – Labour Union Controlled Society” in: Bakema, J. B., Thoughts About Architecture. Academy Editions, London, St. Martin’s Press, New York (1981): 94.
[8] IBID: 140.
[9] IBID. “Total Energy – Total Urbanisation”: 140 – 143.
[10] Č. Dženks, “Vraćanje mestu”: Moderni pokreti u arhitekturi, IRO Građevinska knjiga, Beograd (1982): 354 – 372.
[11] K. Framton, “Place, Production and Scenography: international theory and practice since 1962” in: Modern Architecture, a Critical History. Thames and Hudson Ltd. London (1980):301 – 305.
[12] J. B. Bakema, “Skopje, Yugoslavia (1964) J.M.Stokla” in: Bakema, J.B., Thoughts аbout Architecture. Academy Editions, London, St. Martin’s Press, New York (1981): 62 – 63.
[13] IBID,: 73.
[14] Č. Dženks, “Vraćanje mestu”, Moderni pokreti u arhitekturi, IRO Građevinska knjiga, Beograd (1982): 361 – 362.
[15] C. N. Schultz, Intentions in Architecture. M.I.T Press, Cambridge, Massachusetts, 1968.
[16] D. Grabrijan, Makedonska hiša, prehod iz stare orientalske v sodobno evropsko hišo. DZS Ljubljana, 1955.
[17] В. Малески, „Искажување за педесеттите години во културата“, Избрани дела, книга 5 во монографијата: Денес 1953-1983. Уметничка галерија Скопје, (1983): 11 – 16.
[18] Ж. Поповски, „Архитектонското денес и утре“ во: Македонска архитектура. Музеј на современа уметност, Скопје (1974): 39 – 43.
[19] Ж. Поповски, „За младата македонска архитектура“. ARHITEKTURA, 1981; Ж. Поповски, „Охридска (архитектонска) школа“ во: Аршин 2/1996: 22-29.
[20] Ж. Поповски, „На Скопје со љубов“, програма за изборна капмања за Градоначалник на град Скопје во: Млад борец, 07 11 1990.
[21] B. Hillier, “Architecture as Art and Science” in: Space is the Machine. Cambridge University Press, England (1996): 84.
„Култура/Culture“ No. 14/2016
Published
2016-10-01
How to Cite
Христова-Поповска, Анета. „СуштеÑтвува ли македонÑка архитектура?“ -архитектонÑката миÑла на Живко ПоповÑки. Култура/Culture, [S.l.], v. 6, n. 14, p. 145-153, oct. 2016. ISSN 1857-7725. Available at: <http://journals.cultcenter.net/index.php/culture/article/view/277>. Date accessed: 11 feb. 2026.
Citation Formats
Issue
Vol 6 No 14 (2016): Култура / Culture
Section
Macedonian Articles

Authors who publish with this journal agree to the following terms:

  • Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
  • Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
  • Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).

 

Creative Commons License
Култура/Culture by MI-AN is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.