ПреродбенÑкиот живот по животот и Ñимболичната улога на „Ñветите меÑта“
Гробиштата и ритуалите во македонÑката колективна меморија
Abstract
Овој труд има за цел да ги анализира емблематичните личноÑти од македонÑката преродба од гледна точка на иÑториÑката меморија. ПоÑебно внимание им Ñе поÑветува во општа перÑпектива на преродбенÑките „Ñвети меÑта“ – гробиштата, паметниците, Ñпомениците, во чиишто поÑредништво значајните преродбеници влегуваат во иÑториÑката меморија. Трудот во таа ÑмиÑла издвојува две оÑновни групи преродбенÑките дејци. Од една Ñтрана Ñе појавуваат личноÑти на македонÑката преродба, чие поÑледното почивалиште е познато, зачувано и така може да делува како материјалниот Ñимбол на колективната меморија. Од друга Ñтрана Ñе јавува група на македонÑките преродбеници, чијшто гроб е непознат. Оваа дихотомија го одразува и обликот на македонÑкиот идентитет, кој Ñе формирал во поширока или потеÑна ÑмиÑла на зборот не Ñамо во текот на XIX, но и во првата половина на ХХ век.
References
[1] Assmann, Jan, Кulturno pamćenje: Pismo, sjećanje i politiÄki identitet u ranim visokim kulturama. Zenica: Vrijeme, [1992] 2005. Print.
[2] ÐндерÑон, Бенедикт. ЗамиÑлени заедници. Скопје: Култура, 1998. Print.
[3] Barthes, Roland. “La morte de l’auteur.†Manteia, V, 1967: 12–18. Print.
[4] Barthes, Roland. “Smrt autora.†Aluze: Äasopis pro literaturu, filosofii a jiné. Olomouc: Univerzita Palackého, roÄ. 10, Ä. 3, 2006: 75–77. Print.
[5] БитовÑки, КрÑте (ed.). ИÑторија на македонÑкиот народ. Том 3, Македонија во деветнаеÑеттиот век до БалканÑките војни (1912–1913). Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 2003. Print.
[6] Вајт, Хајден. МетаиÑторија, иÑторијÑка имагинација у Европи деветнаеÑтог вијека. Подгорица: Сид, 2011. Print.
[7] Warburg, Aby Moritz et al. Werke in einem Band. Berlin: Suhrkamp, 2010. Print.
[8] Weithmann, Michael W. Balkán: 2000 let mezi východem a západem. Praha: Vyšehrad, [1995] 1996. Print.
[9] Гелнер, ЕрнÑÑ‚. Ðациите и национализмот. Скопје: Култура, 2001. Print.
[10] ЃорѓеÑки, Бранко. “Једикуле ја крије тајната за браќата Миладиновци.†Дневник, 30. 11. 2010. Web..
[11] ЕфтоÑки, Гојко. “Епитафот на Пејчиновиќ ќе Ñе иÑпитува графолошки.†УтринÑки веÑник, 01. 09. 2010. Web..
[12] Илић, Марија. “Велика Ñеоба Ñрба у колективном памћењу: заједнице памћења и жанрови.†Жива реч. Београд: Балканолошки инÑтитут СрÑке академије наука и уметноÑти, 2011: 215–234. Print.
[13] Калоѓера, Горан. МакедонÑкиот 19 век. Скопје: МакедонÑка реч, [2011] 2014. Print.
[14] КонеÑки, Блаже (ed.). Кирил Пејчиновиќ: Собрани текÑтови. Скопје: МакедонÑка книга, 1974. Print.
[15] МакедонÑки иÑториÑки речник. Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 2000. Print.
[16] Маринов, Чавдар. “„Што е тоа македонÑка преродба?“ Към македонÑката иÑториографÑка ÐºÐ¾Ð½Ñ†ÐµÐ¿Ñ†Ð¸Ñ Ð·Ð° национално възраждане.†Мишкова, Диана (ed.). БалканÑкиÑÑ‚ XIX век. Други прочити. СофиÑ: Рива, 2006: 128–158. Print.
[17] МиронÑка-ХриÑтовÑка, Валентина. МакедонÑката преродба. Скопје: ИнÑтитут за македонÑка литература, 2007. Print.
[18] Nora, Pierre. “Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire.†Representations, Memory and Counter-Memory, No. 26, 1989: 7–24. Print.
[19] Поленаковић, Харалампије. “Стихотворац Кирил Тетоец Пејчиновић.†Јужни преглед, Х, 1936: 321–326. Print.
[20] Поленаковиќ, Харалампие. “Ðови податоци за Кирила Пејчиновиќа.†Годишен зборник на ФилозофÑкиот факултет, год. I, 1948: 55–70. Print.
[21] Поленаковиќ, Харалампие. “Епитафот на Кирил Пејчиновиќ.†МакедонÑки јазик, 4/9, 1953: 209–216. Print.
[22] Поленаковиќ, Харалампие. Ðикулците на новата македонÑка книжевноÑÑ‚. Скопје: МиÑла, 1973. Print.
[23] Prijatelj, Ivan. Slovenska kulturnopolitiÄka in slovstvena zgodovina (1848–1895). Ljubljana: Državna založba Slovenije, 1955. Print.
[24] РиÑтовÑки, Блаже. “Што е тоа македонÑка преродба.†РиÑтовÑки, Блаже. МакедонÑкиот народ и македонÑката нација, том I. Скопје: МиÑла, 1983: 163–187. Print.
[25] РиÑтовÑки, Блаже. “Периодизацијата на македонÑкиот литературно-културен развиток.†Филолошки Ñтудии, 1, 2008, Скопје: Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, ИнÑтитут за македонÑка литература. Print..
[26] РиÑтовÑки, Блаже. МакедонÑкиот преродбенÑки XIX век: прилози за македонÑката литературно-културна иÑторија, том I, кн. 1–2. Скопје: Три, 2011. Print.
[27] Рихлик, Јан – Коуба, МироÑлав. ИÑторија на Македонија. Скопје: МакедонÑка реч, 2009. Print.
[28] Смит, Ðнтони. Ðационалната идентичноÑÑ‚. СофиÑ: ИздателÑтво „Кралица Маб“, [1991] 2000. Print.
[29] Сталев, Георги. ИÑторија на македонÑката книжевноÑÑ‚. I дел. МакедонÑката литература во 19. век. Скопје: ИнÑтитут за македонÑка литература, 2001. Print.
[30] СтојановÑки, ÐлекÑандар – Катарџиев, Иван – ЗографÑки, Данчо. ИÑторија на македонÑкиот народ. Скопје: МакедонÑка книга, Култура, Ðаша книга, 1988. Print.
[31] СтојановÑки, Страшко – ЉоровÑки, Димитар. “Раѓањето на МакедонÑката нација: Етно-лингвиÑтичките и тероторијално-политички оÑнови на македонÑкиот идентитет.†Годишен зборник – Правен факултет. Штип: Универзитет „Гоце Делчев“ – Штип, 2013/2014: 285–309. Print.
[32] Ќулавкова, Катица. “ИÑтанбул како меÑто на меморија низ примери од македонÑката култура.†Carmina balcanica, Year III, no. 2 (5), 2010: 19–30. Print.
[33] Umlauf, Václav. Historická paměť a dějiny. 2007. Web..
[34] Halbwachs, Maurice. The Collective Memory. [s.l.]: Harper & Row Colophon Books, 1980. Print.
[35] Chlebowczyk, Józef. Procesy narodotwórcze we Wschodniej Europie Środkowej w dobie kapitalizmu: (od schyłku XVIII do początków XX w.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975. Print.
[36] Hroch, Miroslav. “Nový nacionalismus ve střednà a východnà Evropě aneb: můžeme srovnávat stará a nová národnà hnut�†Studia Historica Nitriensia VII, 1999a: 127–136. Print.
[37] Hroch, Miroslav. V národnÃm zájmu. Požadavky a cÃle evropských národnÃch hnutà devatenáctého stoletà v komparativnà perspektivÄ›. Praha: Nakladatelstvà Lidové noviny, 1999б. Print.
[38] Hroch, Miroslav. In the National Interest: Demands and Goals of European National Movements of the Nineteenth Century: a Comparative Perspective. Prague: Faculty of Arts, Charles University, 2000. Print.
[39] Hroch, Miroslav. Národy nejsou dÃlem náhody: pÅ™ÃÄiny a pÅ™edpoklady utvářenà modernÃch evropských národů. Praha: Sociologické nakladatelstvÃ, 2009. Print.
[40] Хрох, МироÑлав. ОпштеÑтвени предуÑлови за националната преродба во Европа: компаративна анализа на општеÑтвениот ÑоÑтав на патриотÑките групи кај помалите европÑки нации. Скопје: ÐÑ€Ñ Ñтудио, 2014. Print.
[41] ÐамбазовÑки, Климент. Културно-општеÑтвените врÑки на Македонците Ñо Србија во текот на XIX век. Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 1960. Print.
[42] Å ubrt, Jiřà – Pfeiferová, Å tÄ›pánka. “Kolektivnà paměť jako pÅ™edmÄ›t historicko-sociologického bádánÃ.†Historická sociologie, 1, 2010: 9–29. Print.
[2] ÐндерÑон, Бенедикт. ЗамиÑлени заедници. Скопје: Култура, 1998. Print.
[3] Barthes, Roland. “La morte de l’auteur.†Manteia, V, 1967: 12–18. Print.
[4] Barthes, Roland. “Smrt autora.†Aluze: Äasopis pro literaturu, filosofii a jiné. Olomouc: Univerzita Palackého, roÄ. 10, Ä. 3, 2006: 75–77. Print.
[5] БитовÑки, КрÑте (ed.). ИÑторија на македонÑкиот народ. Том 3, Македонија во деветнаеÑеттиот век до БалканÑките војни (1912–1913). Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 2003. Print.
[6] Вајт, Хајден. МетаиÑторија, иÑторијÑка имагинација у Европи деветнаеÑтог вијека. Подгорица: Сид, 2011. Print.
[7] Warburg, Aby Moritz et al. Werke in einem Band. Berlin: Suhrkamp, 2010. Print.
[8] Weithmann, Michael W. Balkán: 2000 let mezi východem a západem. Praha: Vyšehrad, [1995] 1996. Print.
[9] Гелнер, ЕрнÑÑ‚. Ðациите и национализмот. Скопје: Култура, 2001. Print.
[10] ЃорѓеÑки, Бранко. “Једикуле ја крије тајната за браќата Миладиновци.†Дневник, 30. 11. 2010. Web.
[11] ЕфтоÑки, Гојко. “Епитафот на Пејчиновиќ ќе Ñе иÑпитува графолошки.†УтринÑки веÑник, 01. 09. 2010. Web.
[12] Илић, Марија. “Велика Ñеоба Ñрба у колективном памћењу: заједнице памћења и жанрови.†Жива реч. Београд: Балканолошки инÑтитут СрÑке академије наука и уметноÑти, 2011: 215–234. Print.
[13] Калоѓера, Горан. МакедонÑкиот 19 век. Скопје: МакедонÑка реч, [2011] 2014. Print.
[14] КонеÑки, Блаже (ed.). Кирил Пејчиновиќ: Собрани текÑтови. Скопје: МакедонÑка книга, 1974. Print.
[15] МакедонÑки иÑториÑки речник. Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 2000. Print.
[16] Маринов, Чавдар. “„Што е тоа македонÑка преродба?“ Към македонÑката иÑториографÑка ÐºÐ¾Ð½Ñ†ÐµÐ¿Ñ†Ð¸Ñ Ð·Ð° национално възраждане.†Мишкова, Диана (ed.). БалканÑкиÑÑ‚ XIX век. Други прочити. СофиÑ: Рива, 2006: 128–158. Print.
[17] МиронÑка-ХриÑтовÑка, Валентина. МакедонÑката преродба. Скопје: ИнÑтитут за македонÑка литература, 2007. Print.
[18] Nora, Pierre. “Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire.†Representations, Memory and Counter-Memory, No. 26, 1989: 7–24. Print.
[19] Поленаковић, Харалампије. “Стихотворац Кирил Тетоец Пејчиновић.†Јужни преглед, Х, 1936: 321–326. Print.
[20] Поленаковиќ, Харалампие. “Ðови податоци за Кирила Пејчиновиќа.†Годишен зборник на ФилозофÑкиот факултет, год. I, 1948: 55–70. Print.
[21] Поленаковиќ, Харалампие. “Епитафот на Кирил Пејчиновиќ.†МакедонÑки јазик, 4/9, 1953: 209–216. Print.
[22] Поленаковиќ, Харалампие. Ðикулците на новата македонÑка книжевноÑÑ‚. Скопје: МиÑла, 1973. Print.
[23] Prijatelj, Ivan. Slovenska kulturnopolitiÄka in slovstvena zgodovina (1848–1895). Ljubljana: Državna založba Slovenije, 1955. Print.
[24] РиÑтовÑки, Блаже. “Што е тоа македонÑка преродба.†РиÑтовÑки, Блаже. МакедонÑкиот народ и македонÑката нација, том I. Скопје: МиÑла, 1983: 163–187. Print.
[25] РиÑтовÑки, Блаже. “Периодизацијата на македонÑкиот литературно-културен развиток.†Филолошки Ñтудии, 1, 2008, Скопје: Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, ИнÑтитут за македонÑка литература. Print..
[26] РиÑтовÑки, Блаже. МакедонÑкиот преродбенÑки XIX век: прилози за македонÑката литературно-културна иÑторија, том I, кн. 1–2. Скопје: Три, 2011. Print.
[27] Рихлик, Јан – Коуба, МироÑлав. ИÑторија на Македонија. Скопје: МакедонÑка реч, 2009. Print.
[28] Смит, Ðнтони. Ðационалната идентичноÑÑ‚. СофиÑ: ИздателÑтво „Кралица Маб“, [1991] 2000. Print.
[29] Сталев, Георги. ИÑторија на македонÑката книжевноÑÑ‚. I дел. МакедонÑката литература во 19. век. Скопје: ИнÑтитут за македонÑка литература, 2001. Print.
[30] СтојановÑки, ÐлекÑандар – Катарџиев, Иван – ЗографÑки, Данчо. ИÑторија на македонÑкиот народ. Скопје: МакедонÑка книга, Култура, Ðаша книга, 1988. Print.
[31] СтојановÑки, Страшко – ЉоровÑки, Димитар. “Раѓањето на МакедонÑката нација: Етно-лингвиÑтичките и тероторијално-политички оÑнови на македонÑкиот идентитет.†Годишен зборник – Правен факултет. Штип: Универзитет „Гоце Делчев“ – Штип, 2013/2014: 285–309. Print.
[32] Ќулавкова, Катица. “ИÑтанбул како меÑто на меморија низ примери од македонÑката култура.†Carmina balcanica, Year III, no. 2 (5), 2010: 19–30. Print.
[33] Umlauf, Václav. Historická paměť a dějiny. 2007. Web.
[34] Halbwachs, Maurice. The Collective Memory. [s.l.]: Harper & Row Colophon Books, 1980. Print.
[35] Chlebowczyk, Józef. Procesy narodotwórcze we Wschodniej Europie Środkowej w dobie kapitalizmu: (od schyłku XVIII do początków XX w.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975. Print.
[36] Hroch, Miroslav. “Nový nacionalismus ve střednà a východnà Evropě aneb: můžeme srovnávat stará a nová národnà hnut�†Studia Historica Nitriensia VII, 1999a: 127–136. Print.
[37] Hroch, Miroslav. V národnÃm zájmu. Požadavky a cÃle evropských národnÃch hnutà devatenáctého stoletà v komparativnà perspektivÄ›. Praha: Nakladatelstvà Lidové noviny, 1999б. Print.
[38] Hroch, Miroslav. In the National Interest: Demands and Goals of European National Movements of the Nineteenth Century: a Comparative Perspective. Prague: Faculty of Arts, Charles University, 2000. Print.
[39] Hroch, Miroslav. Národy nejsou dÃlem náhody: pÅ™ÃÄiny a pÅ™edpoklady utvářenà modernÃch evropských národů. Praha: Sociologické nakladatelstvÃ, 2009. Print.
[40] Хрох, МироÑлав. ОпштеÑтвени предуÑлови за националната преродба во Европа: компаративна анализа на општеÑтвениот ÑоÑтав на патриотÑките групи кај помалите европÑки нации. Скопје: ÐÑ€Ñ Ñтудио, 2014. Print.
[41] ÐамбазовÑки, Климент. Културно-општеÑтвените врÑки на Македонците Ñо Србија во текот на XIX век. Скопје: ИнÑтитут за национална иÑторија, 1960. Print.
[42] Å ubrt, Jiřà – Pfeiferová, Å tÄ›pánka. “Kolektivnà paměť jako pÅ™edmÄ›t historicko-sociologického bádánÃ.†Historická sociologie, 1, 2010: 9–29. Print.
Published
2016-07-13
How to Cite
ЊоÑƑба, МироÑлав.
ПреродбенÑкиот живот по животот и Ñимболичната улога на „Ñветите меÑта“.
Култура/Culture, [S.l.], v. 6, n. 13, p. 172-181, july 2016.
ISSN 1857-7725.
Available at: <http://journals.cultcenter.net/index.php/culture/article/view/255>. Date accessed: 01 mar. 2026.
Section
Macedonian Articles
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
Култура/Culture by MI-AN is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
