Јазичните политики и јазичното планирање во РМ ‒ законските регулативи сврзани со јазиците во РМ

  • Симона Груевска-Маџоска Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, Македонија

Abstract

Главна тема на овој труд е ÑтатуÑот на македонÑкиот јазик и на оÑтанатите јазици коишто Ñе зборуваат во Република Македонија низ призма на законÑката регулатива. Од 1944 година, кога беше проглаÑен за Ñлужбен, до 1991, одноÑно до оÑамоÑтојувањето на РМ, македонÑкиот јазик во рамките на СФРЈ имаше релативно рамноправен ÑÑ‚Ð°Ñ‚ÑƒÑ Ñо оÑтанатите јазици, но, Ñепак понизок ÑÑ‚Ð°Ñ‚ÑƒÑ Ð¾Ð´ ÑрпÑкохрватÑкиот јазик. Од 1992 година наваму, македонÑкиот јазик Ñтана единÑтвен Ñлужбен јазик во РМ и Ñо тоа доби повиÑок ÑтатуÑ. Ðо, по 2001 година, Ñо потпишувањето на ОхридÑкиот рамковен договор, неговиот ÑÑ‚Ð°Ñ‚ÑƒÑ Ð¿Ð¾Ñ‡Ð½Ð° да Ñе Ñнижува за Ñметка на албанÑкиот јазик. Овој започнат Ð¿Ñ€Ð¾Ñ†ÐµÑ Ð½Ð° екÑпанзија на употребата на албанÑкиот јазик надвор од можноÑтите имплементирани во законÑките пропиÑи ќе доведе до Ñериозни општеÑтвено-политички промени во РМ и до Ñериозно загрозување на ÑтатуÑот на македонÑкиот јазик. Различните Ñоциолошки, политички и други фактори во РМ придонеÑуваат за Ñ‚.н. етнолингвиÑтичка виталноÑÑ‚ на јазиците. ФокуÑот во овој труд ќе ни биде наÑочен кон ÑтатуÑот, демографÑките фактори и инÑтитуционалната поддршка на јазиците во РМ, оÑобено на македонÑкиот и на албанÑкиот јазик. ИÑто така, ќе Ñе оÑврнеме и на законÑката регулатива поврзана Ñо употребата на јазиците, и тоа до 2001 и од 2001 наваму, поточно по потпишувањето на ОхридÑкиот рамковен договор. Ðа крајот, ќе ја прикажеме фактичката Ñитуација на теренот, одноÑно колку и како Ñе применуваат законÑките пропиÑи што Ñе однеÑуваат на употребата на јазиците и може тоа да донеÑе во иднина.

References

[1] Ј. Близнаковски, Нормативната рамка за јазичните права на малцинствата во Македонија ‒ во согласност со Охридскиот рамковен договор, Евродијалог 14, Списание за европски прашања, НИП „Студентски збор“, Скопје, Центар за регионални истражувања и соработка „Студиорум“, с. 133‒152, Скопје, 2011.

[2] Ј. Близнаковски, Лингвистичката компетенција како фактор за граѓанско учество во Република Македонија ‒ политики на локално ниво, Политичка мисла, Локалната самоуправа и учеството на граѓаните, Институт за демократија Societas Civilis, с. 81‒89, Скопје, 2012.

[3] R. Bugarski, Lica jezika, Sociolingvisti~ke teme, Biblioteka XX vek, Beograd, 2002.

[4] R. Bugarski, Nova lica jezika, Sociolingvisti~ke teme, Biblioteka XX vek, Beograd, 2002.

[5] H. Giles, R. Bourhis & D. M. Taylor, Towards a theory of language in ethnic group relation. In H. Giles (ed.), Language, Ethnicity and intergroup relations, p. 307‒348, Academic Press, London, 1977.

[6] С. Груевска-Маџоска, Јазичната политика во Република Македонија ‒ меѓу законската регулатива и практиката, Slavia Meridionalis, Studia Slavica et Balcanica, 12, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Towarszystvo Naukowe Warszawskie, pp. 223‒234, Warszawa, 2012.

[7] S. Gruevska-Madjoska, Language, Borders, Identity, Interstudia, Cultural spaces. Identity within/beyond borders, pp. 217‒224, Alma Mater, Bacău, 2012.

[8] С. Груевска-Маџоска, Статусот на македонскиот јазик во Република Македонија, Спектар, Институт за македонска литература, с. 544‒550, Скопје, 2011.

[9] С. Груевска-Маџоска, За идентитетот, границите и македонскиот јазик, Македоника, г. I, бр.2, с. 3‒13, Македоника литера, Скопје, 2011.

[10] С. Груевска-Маџоска, Социолингвистички огледи, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Јазикот наш денешен, кн.19, Скопје, 2010.

[11] A. Gjurkova, Sociolingvisti~ka situacija u Makedoniji od 1991. do danas, Jezik izme|u lingvistike i politike, ur. V. Po`gaj Had`i, Biblioteka XX vek, s. 159‒181, Beograd, 2013.

[12] L. @. Kalve, Lingvistika i kolonijalizam, Biblioteka XX vek, BIGZ, Beograd, 1981.

[13] Ј. Корубин, Општествената основа на јазичната политика денес, Јазичната политика и статусот на македонскиот јазик, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Јазикот наш денешен, кн. 13, с. 49‒54, Скопје, 2005.

[14] M. Meyerhoff, Introducing Sociolinguistics, 2nd ed. Routledge, Taylor & Francis Group, London and New York, 2011.

[15] Б. Ристовски, Статусот на македонскиот јазик денеска, Јазичната политика и статусот на македонскиот јазик, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Јазикот наш денешен, кн. 13, с. 7‒24, Скопје, 2005.

[16] D. Cartwright, Geolinguistic Analysis in Language Policy, An introduction to Language Policy, Theory and Method, T. Ricento, ed., Blackwell Publishing Ltd, p. 194‒209, 2006.

[17] J. Weber and K. Horner, Introducing Multilingualism, A social approach, Routledge, Taylor & Francis Group, London and New York, 2012.
Култура/Culture No 4 (2014)
How to Cite
ГрÑƑÐΜвска-Ќаџоска, Симона. Јазичните политики и јазичното планирање во РМ ‒ законÑките регулативи Ñврзани Ñо јазиците во РМ. Култура/Culture, [S.l.], n. 4, p. 227-235, nov. 2014. ISSN 1857-7725. Available at: <https://journals.cultcenter.net/index.php/culture/article/view/96>. Date accessed: 23 mar. 2026.
Citation Formats
Issue
No 4 (2013): Култура / Culture
Section
Macedonian Articles

Keywords

статус, службен јазик, службена употреба, македонски јазик, албански јазик, законска регулатива
Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Authors who publish with this journal agree to the following terms:

  • Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
  • Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
  • Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).

 

Creative Commons License
Култура/Culture by MI-AN is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.